Trafik suçları; basit adlî cezaları, Türk Ceza Kanunu kapsamına giren fiilleri ve çeşitli idari cezaları içine alır. Söz konusu adlî cezalardan bazıları; sürücü belgesini geri alma, hapis, para cezası gibi şeylerdir.
İdari cezalar içerisinde ise sürücü belgesinin alınmasına ve para cezasına ek olarak puan cezaları da bulunur.
Türk Ceza Kanunu’nda Trafik Suçları
İlk iki madde trafik suçlarını da kapsar. Bu suçlar, bahsi geçen kanunda ağır yaptırımlara bağlanmıştır.
Onlardan bazıları şöyle sıralanabilir:
1.Alkollü Araç Kullanma
Uyuşturucu veya alkollü madde etkisiyle aracı emniyetli bir biçimde sevk ve idare etme kabiliyetini yitiren kişi araç kullanmamalıdır. Eğer bu durumda iken direksiyon başına geçerse m. 179/3, o kişinin cezalandırılması gerektiğine hükmetmiştir.
Trafik İşaretlerini Değiştirmek
Bu suçun kapsamına şu eylemler dâhil edilebilir:
- Demiryolu, hava, deniz ve kara ulaşımının güven içerisinde akışını sağlayabilmek için konulan işaretlerin değiştirilmesi,
- Yanlış işaretler verilmesi,
- Trafik işaretlerinin konulduğu yerden kaldırılması veya kullanılamaz hâle getirilmesi,
- Kalkış-iniş ve geçiş yollarının üzerine bir şeyler koyularak buraların engellenmesi,
- Teknik işletim sistemine müdahalede bulunulması.
Bu tarz eylemlerle başkalarının malvarlığı, sağlığı, hayatı bakımından herhangi bir tehlikeye yol açan kişi, 1 yıldan 6 yıla kadar hapisle cezalandırılır.
2.Trafik Kazasına Karışmak
Eğer karşı taraf yaralanmış ise, kişinin hakkında taksirle yaralama suçundan savcılık soruşturması başlatılır ve kamu davası açılır.
Taksirle yaralama suçu TCK m. 89 hükmü tarafından düzenlenmiştir. Bu suçun basit hâli ise birinci fıkrada tanımlanmıştır.
Bu tanıma göre;
- Başkasının sağlığını ya da algılama yeteneğini bozan, bedenine acı veren bir şeyin, neticeyi öngöremeyerek yapılmasına taksirle yaralama denir. Bu suçu irtikab eden kişinin adlî para cezasıyla veya 3 aydan bir yıla kadar hapisle cezalandırılacağına hükmolunmuştur.
Birden Fazla Kişiyi Yaralama
Taksirle yaralama fiili iki veya daha fazla kişinin yaralanmasına sebebiyet vermişse: Fâilin 6 aydan 3 seneye kadar hapis ile cezalandırılacağına hükmedilmiştir.
Bu madde kapsamında yer alan suçların soruşturulması, kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır. (Bilinçli taksir bu hükmün dışındadır.)
Mağdur şikâyetini geri çekerse soruşturma kapatılabilir. Ayrıca suçun takibi şikâyete bağlı olduğundan, şikâyet süresi 6 aydır.
Trafik kazası sonucunda yapılan yargılamada, mağdur kişinin maddî zararı telâfi edilirse bu, mahkeme tarafından indirim nedeni olarak kabul edilebilir.
Trafik Kurallarının İhlâli
Ülkemizde her yıl yaklaşık 130 bin trafik kazaası yaşandığı tespit edilmiştir.
Bunların önemli bir kısmı dikkatsizlikten ve temel trafik kurallarının ihlâlinden kaynaklanır.
Bu doğrultuda, en sık yapılan bazı ihlâller şöyledir:
- Yaya geçidinde yayaların öncelik hakkını çiğnemek,
- Alkollü araç kullanmak.,
- Emniyet kemeri takmamak.,
- Hız limitlerine uymamak,
- Trafik işaretlerine uygun hareket etmemek,
- Kırmızı ışıkta geçmek,
- Sinyal vermeden şerit değiştirmek veya dönüş yapmak,
- Hatalı sollama,
- Önündeki aracı yakın takip esnasında takip mesafesine uymamak,
- Geçiş önceliği kurallarına riayet etmemek,
- Seyir sırasında telefonla konuşmak.
Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçu ve Cezası
Trafikte araç kullanırken başkalarına maddi-fizîkî zarar verebilecek davranışlarda bulunmak, kazaya yol açmak trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu diye tanımlanır.
Bu suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 179. maddesinde düzenlenmiştir.
- Yukarıda bildirdiğimiz gibi; trafik işaretlerinin tahrip, tağyir, tebdil veya imhâ edilmesi, böylece başkalarına zarar verilmesi hapis cezasını gerektirir. Bu ceza 1 yıl ilâ 6 yıl arasındadır. (TCK M. 179/1)
- Demiryolu, deniz, hava ve kara ulaşım araçlarının; başka kişilere malvarlığı veya sağlık yönden veya yaşamsal açıdan zarar verecek şekilde sevk ve idaresi hapis cezasını gerekli kılar. (TCK M. 179/2)
- Uyuşturucu madde etkisi ile, alkol tesiriyle veya farklı bir sebeple aracı emniyetli bir biçimde sevk ve idare edemeyecek durumdaki kişi, bu halde araç kullandığı takdirde yine hapis ile cezalandırılır. TCK M. 179/3)
Sürücü 1.00 (100) promilden fazla alkollüyken araç kullanmış ise, trafik güvenliğini tehlikeye düşürme suçu işlemiş olur. (Karayolları Trafik Kanunu)