Tıbbi hatalar, Türk Tabipleri Birliği Hekimlik Meslek Etiği Kuralları 13. Maddesi’nde hekimlik mesleğinde hekimin deneyimsizlik ilgisizlik ya da başka bir sebepten dolayı eksik veya yanlış bir tedavi uygulanması diye belirtilir.

Uluslararası kaynaklarda da bu durum benzer şekilde tanımlanır. Uluslararası kaynaklarda bu tanımın farklılaşmasının sebebi hekimin sorumluluk alanının geniş tutulmuş olmasıdır. Uluslararası tanımda malpraktis, hekimin güncel olan tedaviyi uygulamaması, deneyimsizlikten ötürü uygun tedaviyi yapmamış olması ve hastanın ihtiyacı olan tedaviyi uygulamamasıdır.

Malpraktis diye bilinen tıbbi hatalar sonucu açılan davalar iki şekilde sonuçlanır ya tazminat ödenmesine ya da ceza verilmesine hükmedilir. Bu sonuçlar karşı tarafın sorumluluğunu yerine getirmeyişinden kaynaklanır. Karşı taraf tıbbi hata tazminatı söz konusu olduğunda bazen bir doktor, bir klinik, bir hastane olabildiği gibi bazen de diş hekimi olabilir.

Tıbbi hata tazminatı başvurularının hangi durumda hangi kuruma yapılacağını belirtmeden önce değinmemiz gereken bir durum söz konusu, bazı tıbbi tedaviler ve müdahaleler beraberinde olağan riskleri de getirir. Bu olağan riskler hekimlik mesleğinin icrasında her daim olan riskler olduğundan dolayı izin verilebilir risk olarak değerlendirilir.

İzin verilen riskler tıbbi müdahale ve tedavi sonucunda karşılaşılması muhtemel riskler olduğundan doktor hatası olarak değerlendirilemeyeceği gibi bu bir suç olarak isnat edilemez ve oluşan her türlü kötü sonuçtan doktor muaf tutulur. Bahsettiğimiz bu izin verilebilir risk durumunda tıbbi hata tazminatına başvuramayacağınızı belirtelim.

Tıbbi hatanın durumuna göre başvuracağınız kurumlar ve mahkemeler de değişiklik gösterecektir. Ama öncesinde açılacak olan davanın maddi tazminat davası mı yoksa manevi tazminat davası mı olacağını kararlaştırmak gerekir.

Aşağıda bahsedeceğimiz durumları kapsayan olaylar davanın maddi tazminat davası mı yoksa manevi tazminat davası mı olacağını belirler,

• Yanlış veya eksik tedavinin neden olduğu tahribatı onarmak için yapılan veya yapılacak yeni bir işlemin ücreti,
• Vücut bütünlüğünün bozulması, uzuv kaybı ya da kalıcı olarak hasar meydana gelişinde oluşacak ömür boyu tedavi maliyeti,
• Hastanın tıbbi hata sonucu bir başkasının yardımına bağımlı hale gelirse ömür boyu bakımın maliyeti,
• Hastanın iş göremez hale gelmesi halinde, mahrum kaldığı ve bu sebeple alıkonulacak olan işten elde ettiği geliri karşılamak gerekli ve söz konusu ise maddi tazminat davası açılır.
• Başka bir durum is hastanın yaşamış olduğu muameleden dolayı hissettiği acı, mağduriyet ıstırap söz konusu ise ve bunlara ek olarak da bu durumun yarattığı psikolojik şok ve hayattan alınan zevkin azalması durumu mevcut ise karşılığında talep edilecek manevi tazminat davası açılır

Açılacak olan manevi tazminat davasında talep edilecek tutar davacının kendi takdirine göre belirlenecektir.
Tıbbi hata sonucu ölüm meydana geldiyse hastanın yakınları tarafından da hastanın haklarının talebi için maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.

Tıbbi hata tazminatı sonucunda dava edilecek kurumun kamu hastanesi ya da özel hastane olmasına göre başvurulacak kurum da değişiklik gösterir. Dava edilecek kurum özel hastane ise, hekim ile hasta arasında kurulan geçerli vekaletname ilişkisi nedeniyle bu davalarda tüketici mahkemesinin yetkili olduğu kabul edilir. Özel hastanelerin eksik veya yanlış muamelesi nedeniyle hastanelere ve doktorlara karşı davaların tüketici mahkemesinde açılması gerekmektedir. Kamu kurumu niteliğindeki devlet veya üniversite hastanesindeki yanlış tedavi sonucunda meydana gelen zararların tazmininde görev idari yargıdadır.

Hekim hatası nedeniyle malpraktis davası açılması durumunda dava doğrudan hekimin malpraktis sigortasına karşı da açılabilecek. Bu durumda TTK’ya göre yetkili merci asliye ticaret mahkemesidir.

Bir doktorun kamu sağlık kurum veya kuruluşunda istihdam edilmesi durumunda, doktor kamu görevlisi olarak kabul edildiğinden, doktora karşı doğrudan dava açmak mümkün olmayıp, ancak yetkili kamu otoritesine karşı yeterli telafi edici tedbiri alabilir. Bu durumda yetkili mahkeme ise idare mahkemesidir. Bir kamu otoritesi aleyhine açılan idari davada, durum yanlış muayeneyi yapan doktora bildirilir ve doktorun mesleki sorumluluk sigortası varsa durum sigorta şirketine de bildirilir.