İş kazası çalışılan süre boyunca karşılaşılabilen bir olaydır. Bir olayın iş kazası sayılması için hangi kriterler vardır? İş kazası sırasında işçi yaralandıysa veya ruhen kötü durumdaysa kendisi, vefat ettiyse yakınları tarafından iş kazası tazminat davası açılabilir. Maddi tazminat, manevi tazminat veya destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere üç tür dava iş kazası durumlarında açılabilmektedir. Her davada olduğu gibi iş kazası tazminat davalarında da bir zaman aşımı süresi vardır. Peki, iş kazası tazminatında zaman aşımı süresi nedir?

İŞ KAZASI NEDİR?

İş kazası; çalışma hayatı içinde oluşan, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda sayılan durumlardan birinde gerçekleşen, kişiyi hem bedenen hem de psikolojik olarak hasara uğratan ve beklenmedik bir şekilde meydana gelen olaylardır. Bir olay kişi iş yerindeyken, görevli olarak başka bir yere gönderildiğinde, işveren tarafından sağlanan bir taşıtla iş yerine gidiş gelişi sırasında, emziren kadın çocuğuna süt vermek için ayrıldığında gerçekleşiyorsa iş kazası niteliği taşır. Bir olayın iş kazası özelliği kazanması için aynı zamanda kişinin sigortalı olması, fiziksel veya psikolojik olarak zarara uğraması gerekir. İş kazası ile karşılaşıldığında kolluk kuvvetlerine (emniyet, jandarma, sahil, gümrük muhafaza) işveren tarafından derhal haber verilmesi gerekir. Sosyal Güvenlik Kurumu’na ise olaydan sonraki üç iş günü içerisinde yine işveren tarafından bildirilmesi gerekir.

İŞ KAZASI DURUMUNDA TAZMİNAT DAVASI

İş kazası geçiren kişinin veya vefat ettiyse kişinin hak sahiplerinin bazı hakları vardır. Geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, ölüm geliri, evlenme ödeneği, cenaze ödeneği gibi haklardan yararlanılabilir. İşçi raporlu olduğu süre boyunca iş göremezlik ödeneği alabilir. Sürekli iş göremezlik geliri ise kişinin iş kazası nedeniyle belli bir oranda iş yapma gücü azaldıysa verilir. İş kazası nedeniyle ölen kişi için cenaze ödeneği verilebilir, yakınlarına gelir bağlanabilir ve gelir sağlanan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilebilir.

Bu haklar haricinde işçi ya da yakınları işverenden tazminat talep edebilir (Maddi tazminat, manevi tazminat, destekten yoksun kalma tazminatı). İşçi kaza sebebiyle yaşamış olduğu maddi kayıpları için maddi tazminat davası açabilir. Örneğin; çalışamadığı süre boyunca yaşadığı kayıpları ya da tedavi masraflarını isteyebilir. Kişinin ya da ailesinin yaşadığı üzüntüyü, kederi bir nebze dindirmek amacıyla manevi tazminat davası açılabilir. Bu manevi tazminat maddi bir destektir. Çeşitli kriterler göz önüne alınarak belli bir maddi miktar belirlenir. İşçi iş kazası nedeniyle vefat ettiyse kişinin maddi yardımda bulunduğu kişiler destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Böylece gelirin devamlılığını sağlayabilirler.

İŞ KAZASI TAZMİNATINDA ZAMAN AŞIMI SÜRESİ

İş kazası nedeniyle tazminat davası açılacak ise görevli mahkeme iş mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise işverenin ikametgâhının olduğu ya da kazanın gerçekleştiği yer mahkemesidir. İş kazası davalarının zaman aşımı süresi zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her ne olursa olsun kazanın meydana geldiği tarihten itibaren on yıldır. Kazanın sonucunun yaralanma veya ölüm olması bu süreyi değiştirmez. (Yaralanma ile sonuçlanan iş kazaları uzlaştırma kapsamındadır.) Ancak iş kazası nedeniyle ceza davası açılmışsa ve ceza davasının zaman aşımı süresi iş kazası tazminat davasının zaman aşımı süresinden fazlaysa ceza davasının zaman aşımı süresi geçerli olur. Ancak ceza davasının zaman aşımı süresi daha az ise on yıllık zaman aşımı süresi geçerli olur. SGK tarafından olayın iş kazası olmadığına karar verilirse iş kazasının tespiti davası açılmalıdır. İş kazasının olduğunun ya da olmadığının tespitinde zaman aşımı süresi yoktur.