Trafik kazalarında rücu, sigorta şirketi tarafından davalıya ödenen miktarın kusurlu kişiden talep edilmesi anlamına gelir. Rücu hakkında zamanaşımı süresi 10 yıl ile sınırlıdır.

Bu hak tüm sigorta çeşitleri için geçerlidir. Yaygın olarak ise zorunlu trafik sigortalarında ve kasko sigortalarında kullanılır. Sigorta şirketi sahip olduğu rücu hakkını size veya sizin adınıza karşı tarafa kullanabilir.

Sigortacı Hangi Durumlarda Sigortalısına Rücu Edebilir?

• Faili meçhul kaza meydana gelmişse,
• Araca ait zorunlu trafik sigortası yoksa,
• Araç, gerekli ehliyetnâmeye sahip olmayan birine kullandırılmış ise,
• Yetkili makamın izni alınmadan yarış düzenlenip özel sigorta yaptırılmamış olması,
• Aracın işleten kişiden veya onun eylemlerinden sorumlu olduğu insanlardan kaynaklı bir kusur nedeniyle gasp edilmesi veya çalınması,
• Taşımacının yani işletenin yetki belgesi olmamasına rağmen yolcu taşıması,
• Zararlı ve tehlikeli maddelerin hem önlem hem de gerekli izinler alınmadan taşınması, (Parlayıcı ve patlayıcı maddeler buna örnektir. Ruhsatsız araçlarda bu maddelerin infilakı, tutuşması, parlaması yüzünden tazminatı gerekli kılan bir olay meydana gelirse; sigortacı, zarar görenlere ödediği tazminatı işletenden alabilir.)
• Ağır kusurlar e kastî hareketler (İşleten tarafından ya da onun eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerce gerçekleştirilen bu tür fiiller),
• İstiap haddinden daha fazla yük veya yolcu taşınmış ise,
• Sürücü; alkol, uyuşturucu veya keyif verici başka bir madde almak suretiyle güvenli araç sürme yetisini kaybetmiş ise (nedensellik bağı yoksa), kaza yapmaları hâlinde sigortacı, sigortalıya rücu edebilir. Yani ödediği miktarın geri verilmesini isteyebilir.

Ehliyet Yetersizliği

Motorlu bir taşıt, o taşıta uygun sürücü belgesi bulunmayan veya herhangi bir ehliyeti olmayan kimseler tarafından kullanılmış olabilir. Bu durumda 3. Şahıslara tazminat ödemiş olan sigortacı şirket, aracı işletenden o miktarı talep edebilir.

Kaza sebebinin, sürücü belgesi yetersizliği ya da sürücünün ehliyetsiz olması şartı aranır. Eğer bu yoksa, arada bir nedensellik bağı da mevcut değil demektir. O takdirde sigortacının işleten kimseye dönme yani rücu hakkı olmaz.

Madde yahut Alkol Kullanımı

Keyif verici madde, alkol veya uyuşturucu kullanarak güvenli sürüş yeteneğini geçici olarak yitirmeye gelince: Bu kimselerin karayollarında araç sürmeleri yasaklanmıştır. Kaza gerçekleşmesi hâlinde bakılır: Bu olay alkolün etkisi altındayken mi meydana gelmiş?

Yani kazanın meydana gelişi ile kişinin alkollü araç sürmesi arasında bir ilgi olup olmadığı araştırılır. Bu kriter, ‘nedensellik bağı’ diye ifade edilir. Bu bağın mevcut olmaması trafik kazalarında rücu hakkının doğmasını engeller.

Aşırı (Taşıma Sınırının Üzerinde) Yük ya da Yolcu Alımı

Bu, dingil ve gabari dışı ağırlıklarını geçecek şekildeyse, yükleme işlemi yol şartları dikkate alınmadan yapıldıysa bir yasak ihlâl edilmiş demektir.

Kişinin istiap haddinden daha çok yük veya yolcu alması yetkili makamlarca rücu hakkını gerekli kılan durumlar arasında kabul edilmiştir. Fakat Yargıtay kararlarına bakıldığı zaman: Yalnızca istiap (yükleme) sınırını geçmiş olmak sigortacıya rücu hakkı vermez.’ Biçiminde bir hüküm ile karşılaşıyoruz.

Öte yandan yükleme sınırının üzerine çıkılması ile trafik kazasının oluşu arasında bir nedensellik bağının kurulabiliyor olması lâzımdır. Başka bir ifade ile, kazanın bu sebepten dolayı vuku bulmuş olması gereklidir.

Kasıtlı Davranışlar ve Kusurlu Hareketler

Sigorta şirketine trafik kazalarında rücu hakkı tanıyan bir diğer durum ise budur. Kastî veya kasta yakın ağır kusurlu hareketler neticesinde trafik kazası meydana gelirse sigortacı, karşıladığı zararı sigortalısından geri alma imkânına sahiptir.

Yalnız şunlar bu kapsamda değerlendirilmez:

1. Hatalı sollama,
2. Kaygan bir zeminde ânî fren yapmak,
3. Dönemeçlere ve kavşaklara hızlıca girmek,
4. Mucurlu (taşlı) yolda hızını kesmemek,
5. Kırmızı ışıkta durmamak,
6. Geçme yasağını çiğnemek,
7. Uzun süre yorgun ve uykusuz halde araç kullanmak.

Bu tür durumlarda kazaya sebebiyet veren sürücünün %100 kusurlu olduğu tespit edilebilir. Fakat bunlar; yasaklara ve kurallara muhalif olarak, tedbirsizce ve dikkatsizce araç kullanma çerçevesinde ele alınır. Sigortacıya dönme (rücu) hakkı tanıyacak şekilde ağır kusurlu veya kastî bir eylem olarak kabul edilmez.

Trafik Kazalarında Rücu Hakkı Kimden Talep Edilir?

Sigorta şirketleri ödedikleri tutarı, kendisinin ödeme yapmasına yol açan kusurlu aracın sahibinden veya kaza ânındaki sürücüsünden isteyebilirler. Fakat bunun için öncelikle rücu durumunun ispat edilmesi gereklidir.