Trafik kazalarında maddi tazminat talebi hem kazadan zarar gören kişilere hem de yakınlarına tanınmış bir haktır. Bu hakkın kapsamına geçmeden önce trafik kazasının tanımını yapmakta fayda vardır.

Karayolu üzerinde seyir hâlindeki bir ya da birkaç aracın karıştığı; mâlî zarar, yaralanma veya ölüm ile sonuçlanan olaya trafik kazası denir. (2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu)

Trafik Kazalarında Hangi Mahkemeler Yetkilidir?

Bu davalara bakmakla vazifeli olan mahkemeler talep edilecek değer doğrultusunda sulh veya asliye hukuk mahkemeleridir.

Şâyet taraflar davayı kısmî dava olarak açıyorsa görevli mahkeme alacağın tamamını tespit eder.

Yetkili mahkemeler ise genel yetki kuralı çerçevesinde davalıların ikâmetgâhî mahkemesi olarak görev yapar. Davalı veya mağdur sayısı birden fazla ise davayı, kazanın gerçekleştiği yerdeki mahkemede açmak daha uygundur.

Trafik Kazalarının Doğurduğu Sorumluluklar

Trafik kazalarında maddi tazminat talebi konusunu iyi anlayabilmek için, bu kazaların meydana getirdiği sorumlulukların nevlerini bilmek gerekir.

Kusur sorumluluğu kapsamında: Trafik kazasında zarar gören kişinin kusuru mevcutsa tazminat, bu kişinin kusuru oranında düşürülür. (6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Md. 52)

Bu yüzden mahkemede kusur bilirkişisi tarafından kusur oranının tespit edilmesi talep edilir.

Trafik Kazalarından Kaynaklı Zararların Tazmini

Bunları; şahıs varlığında oluşan zarar, mal varlığında oluşan zarar diye iki gruba ayırabiliriz.

Şahıs varlığına verilmiş zararlar ise yine ikiye ayrılır:

• Kişi hayattaysa vücut bütünlüğüne yönelik bedensel zararlar,
• Şahıs vefat etmiş ise destekten yoksun kalma zararı.

Bu iki zarar çeşidinin dayanağı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’dur.

Bedensel Zararlar

• Kazanç kaybı,
• Tedavi giderleri,
• Çalışma gücünün tamamen yitirilmesine veya azalmasına bağlı kayıplar,
• Ekonomik geleceğin sarsılması nedeniyle ortaya çıkan kayıplar bunlara örnektir.

Trafik kazaları neticesinde bedensel zararlardan dolayı maddi tazminat davası açılabilir. Örneğin;

• Kalıcı ruhsal bunalım,
• Dış görünüşte değişiklik,
• Duyu eksikliği,
• Bir yahut birden çok organın yitirilmesi vb.

Tedavi Giderleri

Bu; trafik kazası yüzünden bedenine zarar gelen veya rûhen zarara uğrayan kkimsenin yeniden eski sağlığına kavuşması için gereken hizmetleri içerir.

Örnek olarak;

• Muayene, tetkik, tahlil, teşhis, tedavi, ilaç, ameliyat masrafları,
• İkâmet ve tedavi amaçlı ulaşım giderleri,
• Ortopedik tedavilere yönelik gider kalemleri,
• Protez ücretleri vs.

Mağdurun karşılayacağı masrafların nispeti sosyal durumuna göre hâkim tarafından takdir olunur.

Tedavi giderlerine ilişkin belgeleri dava dilekçesine eklemek lâzımdır. Bazı belgeler imkân ya da vakit yetersizliği sebebiyle toplanamamış ise, tazminat bilirkişisinin beyan edilen masrafları emsalleriyle orantılaması gerekir. O masraflar bu şekilde tayin edilir.

Tedavi masraflarının müddeti geçici işgöremezlik süresiyle kısıtlanmıştır. İstisnâî haller de vardır. Örneğin, yaralanma türüne göre bazı tedavilerin her yıl tekrar edilmesi gerekebilir. (Kaplıca ve fizik tedavileri, kontrol muayeneleri gibi.)

Ayrıca belli bir kullanımın ardından yenilenmesine ihtiyaç duyulan protezler ve korseler de buna dâhildir. Bu masraflar da yine tıbbî bilirkişinin belirteceği miktar doğrultusunda ödenir.

Kazanç Kaybı (Çalışma Gücü Kaybından Doğan Zararlar)

Bir kimsenin beden veya ruh sağlığına kaza nedeniyle halel geldiyse çalışma imkânını kaybetmiş olabilir. Bu, iş göremezlik diye de adlandırılır.

Söz konusu durum geçici olabileceği gibi süreklilik de arz edebilir. Sürekli iş göremezlik ise tam veya kısmî zarar içerebilir.

Tüm bu hallerde de yine trafik kazalarında maddi tazminat talebi gündeme gelir. Hesaplama yapılırken çalışma / iş gücü kayıp oranına veya meslekte kazanma gücü kayıp oranına bakılır. Bu ise Adlî Tıp Kurumu’nun raporuyla saptanabilir.

Ekonomik Geleceğin Sarsılmasına Bağlı Kayıplar

Birtakım meslek gruplarının maruz kaldığı zararlar o mesleği yerine getirmesine engel teşkil edebilir. Örneğin;

1. Futbolcunun yürüyemez hâle gelmesi,
2. Ses sanatçısının ses tellerine zarar gelmesi,
3. Bir oyuncunun yüzünden yaralanarak kalıcı iz problemiyle karşı karşıya kalması,
4. Piyanistin el parmaklarını yitirmesi bunlardan bazılarıdır.

Hâkim ekonomik geleceğin sarsıldığına dair karar verirse hakkaniyete uygun şekilde bir tazminata hükmeder.

Zarar Görenin Vefatı Hâlinde Meydana Gelen Zararlar

Zarara uğrayan kişi ölmüş ise böyle trafik kazalarında maddi tazminat talebi ‘Cenaze Giderleri’ ve ‘Destekten Yoksun Kalma Zararı’ olarak iki başlıkta incelenir.

Zarar gören kimse bir müddet yaşayıp tedavi görmüş ve ondan sonra hayatını kaybetmiş ise ölene kadar olanı bedensel zarar olarak sayılır. Öldükten sonraki zarar ise destekten yoksun kalma zararı olarak kabul edilir.

Zarardan kaynaklı hak edişi kanuni mirasçıları alır. Destekten yoksun kalınan zarar tazminatını ise destek pay sahipleri alırlar.