Şirketlerin denetimi iç denetim ve dış denetim olmak üzere ikiye ayrılır. İç denetim, şirketin kendi kurumsal bünyesinde oluşturduğu bir denetim sistemi ile kendi kontrolünü ve denetimini sağlamasıdır. İç denetimin amacı bulunduğu kurumun faaliyetlerini geliştirmek ve onlara değer katmaktır. İç denetim, kurumların stratejik amaçlarına ulaşmasına yardım eden bir mekanizmadır. İç denetim mekanizmaları şirketlerin kendi oluşturduğu yöntemlerle işleyebilir. Bu sebeple objektif bir görüş ve sonuç içermeyebilir.

 

Dış denetim ise finansal raporlama süreçlerinin doğruluğunun kontrolü için, bağımsız denetçiler tarafından yürütülür. Dış denetimin esas amacı, firma dışındaki paydaşlara güvence sağlamaktır.

 

Şirketlerin kurumsallaşma sürecinde denetime açık olmaları büyük önem taşır. Denetime tabi olan anonim şirketler ve şirket topluluklarının finansal tabloları, uluslararası denetim standartlarına uyumlu olacak şekilde belirlenmiş olan Türkiye Denetim Standartları’na göre denetlenir. Şirketlerin finansal verilerinin güvenilirliğinin test edilmesi ihtiyacı, bağımsız denetimin temel bir unsurudur. Aynı zamanda bağımsız denetim sonuçları, yönetim organlarına geleceğe yönelik kararlarında rehberlik edici rol oynar.

 

Şirketler için bağımsız denetim yapılması önemlidir. Bağımsız Denetim; firmaların mali tablolarının, finansal işlemlerinin, muhasebe uygulamalarının ve iç kontrol sisteminin finansal raporlama standartları çerçevesinde dışardan bir bağımsız denetçi tarafından incelenmesini, bu çerçevede raporlanarak görüş bildirilmesini içerir.

Denetçinin Seçimi

Denetçi, şirket genel kurulu tarafından seçilirken, topluluk denetçisi ana şirketin genel kurulu tarafından atanır. Denetçinin, görevini yerine getireceği faaliyet dönemi bitmeden seçilmesi şarttır. Seçimden sonra yönetim kurulunun, gecikmeksizin denetleme görevini hangi denetçiye verdiğini ticaret siciline tescil ettirmesi ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile internet sitesinde ilan etmesi gerekir.

Denetçinin Görevi

Denetçiler, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporunda yer alan finansal bilgilerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığını değerlendirir. Denetçi görüşü, hazırlanan finansal raporların üzerinde belirgin bir şekilde yer alır. Denetçi seçimi genel kurul tarafından yapılır ve denetçi, her faaliyet dönemi başlamadan önce seçilmelidir. Denetçinin görevi, denetlenen finansal tabloların türü, kapsamı, niteliği ve sonuçları hakkında açık ve anlaşılır bir rapor hazırlamaktır. Denetçi ayrıca yönetim kurulu raporunu ve faaliyet raporlarını da değerlendirir. Denetim sonuçlarına dayanarak denetçi, finansal tabloların doğruluğunu ve tutarlılığını değerlendirir.

Denetim Süreçleri

Denetim süreci; denetçinin seçimi, planlama, yürütme ve raporlama şeklinde 4 adımdan oluşur.

1-Denetçinin seçimi.

 

2-Planlama.

a-Denetlenen İşletme Hakkında Bilgi Toplama.

b-Denetim Çalışmalarını Bölümleme.

c-İç Kontrol Sistemini Değerlendirme.

d-Önemlilik Düzeyini Belirleme.

e-Denetim Riski Düzeyini Belirleme.

f-Denetim Amaçlarını Belirleme.

g-Denetim Programının Taslağını Yazma.

h-Zaman Planlaması.

ı-Emek Planlaması.

3-Yürütme.

a-Denetim Programının Hazırlanması. ı-Önerilerin Belirlenmesi.

b-Denetim Çalışma Dosyasının Hazırlanması.

c-Çalışma Kağıtlarının Düzenlenmesi.

d-Bulguların Düzenlemesi.

e-Delillerin İncelenmesi.

f-Bağımsız Denetim Tekniklerinin Uygulanması.

g-Tahlillerin Yapılması.

h-Denetimin Sonuçlandırılması.

 

4-Raporlama.

Denetçinin seçiminden sonra, denetçi diğer adımları gerçekleştirir. Kendi görüşünün de yer aldığı denetim raporu hazırlar ve yönetim kuruluna sunar.

Denetçi Görüşü

Denetçi görüşü, finansal tabloların ve defterlerin kanuna ve esas sözleşmeye uygunluğunu, yönetim kurulunun gereken açıklamaları yapma ve belgeleri sunma durumunu içerir. Ayrıca, finansal tabloların Türkiye Muhasebe Standartları’na uygun şekilde hazırlanıp hazırlanmadığını ve şirketin finansal durumunun gerçeğe uygun yansıtılıp yansıtılmadığını belirtir. Denetçi raporu imzalanarak yönetim kuruluna sunulur.

 

Denetçi, görüş yazısında denetim sonucunu açıklar. Olumlu görüş durumunda, finansal tabloların doğru olduğu ve varlık ile kârlılık durumunu gerçeğe uygun yansıttığı ifade edilir. Olumsuz görüş durumunda ise yönetim kurulu değişikliği yapılır.

 

Şirketlerin; şirket ortakları, iş ortakları ve müşteriler için güvenilir ve objektif bir ortam sağlaması açısından denetim mekanizmaları oldukça önemlidir.