Kamulaştırmaya karşı dava açılabilir mi sorusu yalnızca kamu gücüne bağlı daireler tarafından ilişkilendirilir. Kamulaştırmayı, ancak bir kamu gücünü elinde bulunduran daireler yapabilir. Bunun için de belirli şartları bulunur. Bunlar ise kamulaştırma konusu ile bağlantılıdır:

• Kamulaştırmak sadece “yetkili idare” tarafından yapılır.
• Kamulaştırmayı zorunlu kılan bir “kamu yararı” bulunmalıdır.
• Kamulaştırılan taşınmazın bedeli “peşin” ödenir.
• Kamulaştırmanın nasıl yapılacağı yasadaki esaslara göre belirlenir.

Kamulaştırma Süreci Nasıl İlerlemektedir?

Kamulaştırma sürecini ve kamulaştırmaya karşı dava açılabilir mi konusunu araştıran kişiler aşama aşama bir sürecin varlığı ile karşılaşmaktadır. Bu aşamalar ise şu şekildedir:

1. Aşama: Kamulaştırma bedeli için ödenek ayrılmalı.
2. Aşama: Kamu yararı kararı ve onayı alınır. Kamu yararının kararı olmadan yapılan bir kamulaştırma, ana konu bakımından hukuka aykırı bir nitelik taşır. Kamu yararı kararı alan makamın yetkili olmaması ya da gereken karar ve toplantı sayılarına uyulmamış olması da işleminin sakatlığı sonucu doğuracak ve bu nedenle kamulaştırmanın iptali yoluna gidilebilecektir.
3. Aşama: İdare kamulaştırılacak olan taşınmazı belirler.
4. Aşama: İdare tarafından kamulaştırma kararı alınır. Karar sonrası taşınmazın kayıtlı bulunduğu tapu siciline sonuç açıklanır. Bu şerh temel olarak 3. kişileri bilgilendirme amacı taşır ve taşınmazın satışına herhangi bir engel değildir. Şerh tarihinin belirlenmesinden itibaren 6 ay içerisinde kamulaştırmanın bedel tespiti ve taşınmazın idare adına tescili istemiyle dava açıldığına dair belge tapu idaresine sunulmadığı takdirde, bu şerh tapu sicilinden tapu idaresince kendiliğinden silinir.
5. Aşama: İdarenin satın alma süreci. Satın alma talebi olumlu ya da olumsuz sonuçlandığı durumlarda farklı yollar izlenmektedir.

Satın alma talebi olumlu sonuçlanırsa idarece, anlaşma tutanağının tanzim tarihinden itibaren en geç 45 gün içinde, tutanakta belirtilen bedel hazır edilerek, idarenin anlaşma tutanağı ve kamulaştırma öncesi taşınmaz üzerindeki tüm takyidat ve haklardan arındırıldığını bildiren yazıya istinaden taşınmaz idare adına tapuya resen tescil veya terkin edilir. Tapuya resen tescil veya terkinden sonra kamulaştırmanın bedeli hak sahip veya sahiplerine ödenir. Bu şekilde anlaşma ile trampa edilen ya da satın alınan taşınmaz kaynak, mal veya irtifak hakkı, sahibinden kamulaştırmanın yolu ile alınmış sayılır ve bu şekilde yapılan kamulaştırmaya veya bedeline karşı dava açılamaz.

Satın alma talebi olumsuz sonuçlanırsa kamulaştırmada adli aşama (yargı aşaması) yaşanacaktır. Kamulaştırmada idarenin satın alma talebinin sonuçsuz kalması ile idare, asliye hukuk mahkemesinde dava açmaya yönelik hak talebinde bulunabilir. İdare taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesine başvurarak bedelin tespiti ile bu belirlenen bedelin taksitle ya da peşin bir şekilde ödenmesi karşılığında taşınmazın idare adına tesciline karar verilmesini ister. (Kamulaştırmanın tespiti ve tescil davası) asliye hukuk mahkemesi idarenin başvuru tarihinden itibaren 30 gün içinde bir duruşma günü belirleyerek taşınmaz malikine dava dilekçesini tebliğ eder.

Kamulaştırma İşlemi Aşamaları

Kamulaştırmaya karşı dava açılabilir mi konulu temel işlemlerin aşamaları:

• Kamulaştırma için yeterli paranın temin edilmesi (2001 anayasa değişikliği)
• Kamu yararı kararının alınması
• Kamu yararı kararının onaylanması
• Taşınmazın belirlenmesi
• Kamulaştırma kararının alınması
• Satın alma işleminin uygulanması (2001 anayasa değişikliği)
• Bedelinin tespiti için idare tarafından yerel asliye hukuk mahkemesine “bedel tespit” davası açılması (2001 anayasa değişikliği)
• Taşınmaz malın mahkeme kararıyla idare adına tescili (2001 anayasa değişikliği)

şekilde listelenebilir.

Uzlaşma Yoluna Gidilmeden Kamuya Dava Açılabilir Mi?

Tapuda kayıtlı olan taşınmazlarda, idarenin öncelikle satın alma işlemini usulünü denemesi gerekmektedir. Kamulaştırmaya karşı dava açılabilir mi sorusundan önce bir uzlaşma yoluna gidilmesi gerekir çünkü kamulaştırma davası, ancak taraflar arasında anlaşma sağlanmaması durumunda açılabilir. Bu yüzden uzlaşma yöntemi kamulaştırmanın ön şartıdır.

Kamulaştırma Davasında Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Kamulaştırma davalarında yetkili mahkeme, taşınmazın tapuya kayıtlı olduğu, tapuya kayıtlı değil ise, tapu siciline kayıtlı olması gereken mahkeme asliye hukuk mahkemelerdir.

Kamulaştırmaya Karşı İptal Davası Açılabilir Mi?

Dava dilekçesi ve tensip tutanağı mahkeme tarafından, davalı malik ve maliklere tebliğ edildikten sonra, 30 gün içerisinde malikler tarafından kamulaştırma işlemine karşı idare mahkemesinde iptal davası açabileceği gibi, aynı süre içerisinde adli yargıda maddi hataların düzeltilmesi davası açabilir.