Gayrimenkul hukukunda hak ve yükümlülükler nelerdir sorusundan önce gayrimenkul hukukunun kapsamı kavranmalıdır. Gayrimenkul hukuku her türlü taşınmaz malın alım satım işlemlerinde, kira işlemlerinde ve bunun gibi birçok işlemde taraftarların hak ve yükümlülüklerini belirterek hakların belirtilmesinde önemli rol oynar.

Gayrimenkul Hukuku Nedir ve Hangi Davaları Kapsar?

Gayrimenkul hukuku, medeni hukuka bağlı bir hukuk dalıdır. birçok davayı kapsar bu davalar taraflar arası sözleşmelerle hak ve hükümlülüklerin belirtilmesi, uyuşmazlıklara ve sorunlara çözüm aranmasını sağlamaktadır. Bu bağlamda baktığı davalar şu şekilde sıralanabilir;

• Kira sözleşmesiyle beraber doğan davalar
• Ecri misil davaları (haksız işgal davası)
• Muvazaa nedeniyle tapu iptal davaları
• Geçit hakkı davaları
• Tespit davaları
• Men’i müdahale davları
• Şuf’a davaları
• Tapu iptali davaları ve tescil davaları
• İzale-i şuyu davaları
• Diğer taşınmaz hukukundaki davalar

Gayrimenkul Hukukunda Hak ve Yükümlülükler Nelerdir?

Gayrimenkul hukukunda hak ve yükümlülükler nelerdir sorusunda bahsi geçen gayrimenkul hukuku gibi her türlü gayrimenkul alanında her iki taraf içinde en sağlıklı uzlaşmayı ve kişilerin haklarını önemseyen, hükümlülük ve sorumlulukları belirterek buna uygun davranılmasını sağlayan bir medeni hukuk birimi olarak karşımıza çıkar.
Gayrimenkul kazanımı çeşitli yollarla gerçekleştirilir bu yollar;

• Temlik ( satış )
• İşgal
• Bağışlama
• Yeni arazi kazanımı
• Takas ( trampa )
• Kazandırıcı zaman aşımı
• Miras
• Ölünceye kadar bakma şartı
• Taksim

Bu yollarla gerçekleştirilen gayrimenkul elde edilmesinin yanında bu durumlarda doğan haklar, kısıtlamalar ve yükümlülükler de mevcuttur. Bu durumlarda tüm hak ve sorumluluklara uyumluluk sağlanırsa her iki tarafta uyumlu bir şekilde haklarını kazanarak işlemlerini sürdürebilirler. Bu haklar konu başlıklarına göre kısaca şöyle açıklanabilir. Altta bahsedilen haklar temel ve en sık sözü edilen haklardır.

Devir Hakları

Devir hakları; yasal ön alım hakkı, sözleşmeden doğan ön alım hakkı, alım ve geri alım hakları şeklinde üç gruba ayrılır bu hakların sona erilme süreleri değişiklik gösterebilir.

Komşu Hakkı

Gayrimenkul hukukunda hak ve yükümlülükler nelerdir sorusunun içindeki haklardan biri de Komşu hakkı, haklı olan bir taşınmaz mülk sahibinin yetkilerini kullanırken taşınmaz malın üzerinden işletme faaliyetleri yürütürken komşulara zarar verecek, olumsuz şekilde etkileyecek her türlü hareketten sonrasında komşuların savunma hakları doğmaktadır bu hakka da komşu hakkı denilir.

Başkasının Arazine Girme Hakkı

Hakkı olan bir gayrimenkul sahibi, yetkili makamlardan gerekli izni alarak bitki  örtüsüne zarar vermeden, başkasının orman ve merasına girebilir, ahlakın izin verdiği, etik bir ölçüde yabani mantar ve meyvelerden alabilir, toplayabilir.

İrtifak Hakkı

Taşınmaz malın üzerinde hakka sahip olan kişinin gayrimenkul üzerinde faaliyet yürütme ve gayrimenkulü kullanma yetkisine sahip olması hakkıdır. Medeni kanununa göre irtifa hakları iki şekilde gerçekleşir. Birincisi taşınmaz lehine oluşan irtifa hakları ikinci olarak da şahsa bağlı irtifa haklarıdır.
İrtifa hakkı gerçek kişinin ölümüyle, tüzel kişilerde ise sürenin dolması veya süre kararlaştırılmadığı takdirde kişiliğin ortadan kalkmasıyla sona erer. Tüzel kişilerde hakkın son bulunmasındaki süre en çok 100 yıldır.

Oturma Hakkı

Bir binada ya da bir binanın başka bölümünde konut olarak kalma yetkisini sağlayan haktır. Oturma hakkı, başkasına devredilemez veya miras yoluyla başkasına geçmez.  Bu hak kişiye binanın veya bir bölümün tüm olanaklarını sağlıyorsa kişi bu hakkın sorumluluklarından yükümlüdür.

Üst Hakkı

Bir gayrimenkul sahibi, üçüncü kişinin yararına arazisinin altına ya da üstüne yapı yapmak veya mevcut yapıyı korumak hakkını veren bir maddedir. Bağımsız bir hak olarak yüz yıl için kullanılır. En az otuz yıl için kurulan üst hak ise sürekli niteliktedir.

Kaynak Hakkı

Gayrimenkul hukukunda hak ve yükümlülükler nelerdir sorusunda son bahsedilecek hak ise kaynak hakkıdır. Başka bir kişinin arazisinde bulunan kaynak üzerinden irtifak hakkı, arazi sahibini kaynağın alınmasını ve akıtılmasını sağlamakla yükümlü kılmaktadır. Bu hak başkasına devredilir ve miras yoluyla geçebilir.