Tıbbi hata nasıl tespit edilir? Sorundan önce tıbbi hatanın ne anlama geldiğini bilmek lazım. Tıbbi hata hasta bireylere sağlık hizmeti verilirken tıbbi herhangi bir müdahalenin amaçladığı şekilde yapılmaması olarak kabul edilir. Bu hatalar yapılacak müdahalenin yanlış yapılması veya ihmalden kaynaklı olacak şekilde olabilir. Genellikle de sağlık hizmetinin olduğu her ortamda tıbbi hataların görülme riski çok fazla vardır.

TIBBİ HATALARIN SINIFLANDIRILMASI

Tıbbi hataların büyük bir kısmı hastaya zarar verebilirken, bir kısmı ise hastaya zarar vermeyebilir. Tıbbi hatalar genellikle; ilaç hataları, cerrahi hatalar, tanı ve tedavi hataları, hastane enfeksiyon ve düşmeleri gibi birçok çeşide ayrılabilir.

a) İlaç hataları:

Hasta bir bireyin sağlığını tehlikeye atan ve erken müdahale ile önlenme olasılığı yüksek olan bir hata çeşididir. Yanlış ilaç verilişi ve verilme şekli, doz hataları gibi gruplara ayrılırlar.

b) Cerrahi hatalar:

Cerrahi hataların içinde en çok yanlış bölge cerrahi hatalar görülmektedir. Ayrıca yanlış hasta veya yapılacak cerrahi müdahalenin yanlış düzeyde yapılması gibi tıbbi hatalar oluşabilmekte.

c) Tanı ve tedavi hataları:

Doktorun yanlış veya eksik tanı koyması ile birlikte eksik tedavi ve tetkike neden olacağı için tıbbi hatalar oluşabilmekte. Unutulmamalıdır ki doktorun her zaman doğru teşhis yapacak diye bir hükümlülüğü yoktur.

d) Hastane düşmeleri:

Çoğunlukla yaşlı hastalarda görülebilecek bu hata sık görülür ve önlenmesi çok yüksek bir tıbbı hata çeşididir.

e) Hastane enfeksiyonları:

Bu tıbbi hata genellikle ya hastanede ya da hastaneden taburcu olunduktan sonra oluşan bir hata türüdür. Hastane kalış süresinin artışı ve hastane koşullarını yetersizliği hastane enfeksiyonuna neden olabilmektedir. Kurallara uyulmak şartıyla bu tıbbi hatanın önlenmesi sağlanabilir.

Tıbbi hata nedenleri

Tıbbı hatalar birçok etmene bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bunlar sağlık personelin yorgunluğu, yetersiz eğitimi, yanlış zaman ve karar alması, iletişim eksiklikleri, stresi, karakteri bireysel olarak tıbbı hatalara sebebiyet vermektedir. Ayrıca Sağlık hizmetinin verildiği yerin çalışma politikası, idari yapısı, personelin sayıca eksik olması, yetersiz makine ve eski cihazların olması gibi kurumsal yetersizlikler de tıbbı hatalara sebebiyet verebilmektedir.

Tıbbi hataların tespitinin sağlanması ve önlenmesi

Ülkemizde tıbbi hataların tespiti ve kaydını sağlayacak herhangi bir sistem bulunmamaktadır. Böyle bir sistemin varlığı sağlık hizmeti sağlayan kurumlarda meydana gelebilecek tıbbi hataların tanımlanması ve gerekli makamlara iletilmesi açısından kolaylık sağlayacaktır. Çünkü hata bildiriminin ve tespitinin önündeki en önemli engel personelin korkusu ve sistem eksikliğidir. Personel bildirimlerin değerlendirilmesi, idari yapının alacağı kararların yardımı ve oluşturulması hata tespitinin önündeki engelleri kaldırır ve tıbbi hataların az olduğu sağlık hizmeti amaçlanır.

Sağlık çalışanının yorgunluk ve uykusuzluk nedeniyle hata yapmaması için personelin uygun saat dilimlerinde mesai yapması, molalarının artırılması gibi olanakları sağlanması gerekir. Nöbet tutma zorunluğu olan sağlık personelinin nöbet sayılarındaki azalmalar yine tıbbi hataların önlenmesinde yardımcı olacaktır. Yeni mezun personelin daha kıdemli meslektaşı ile birlikte oluşturacağı ortaklık hata riskini azaltmayı sağlayacaktır. Ayrıca zor çalışma koşulları, çalışana karşı yapılan mobbingler, idare ile olan çatışmaların düzeltilmesi personelin mesleğine olan istekliliğini artırarak tıbbi hata riskini azaltmayı amaçlar.

Her tıbbı işlemin hastaya uygun bir dille anlatılması ve ortaya çıkabilecek yan etki konusunda uyarılması ve onamının alınması tıbbı hata riskin azaltılması bakımından oldukça önemlidir.

Sonuç olarak tıbbı hataların ve hastanın zararını en aza indirmek için tüm sorunların aşılması gerekmektedir. Gittikçe teknolojinin gelişmesi ile birlikte bu hatalar azaltıldığı gibi ortadan kaldırılabilir. Elektronik kayıt sistemi, elektronik reçetelendirme ve barkod sistemleri ile sorunları aza indirmede etkili oldukları görülmektedir.